Ảnh: NNMT.
Tại hội thảo do Hiệp hội Gia cầm Việt Nam tổ chức trong khuôn khổ ILDEX Vietnam 2026, đại diện Công ty TNHH MTV Gà giống DABACO đã chia sẻ kết quả ứng dụng chỉ số RFI trong chọn giống đàn trống gà Mía. Kết quả theo dõi cho thấy tăng trọng trung bình ngày tăng 5,01%, trong khi hệ số tiêu tốn thức ăn FCR giảm 6,25% qua các thế hệ chọn lọc. Từ hướng tiếp cận này, DABACO tiếp tục đưa chỉ số RFI vào chương trình chọn giống, đồng thời mở rộng theo dõi FCR cá thể và ứng dụng công nghệ trong đánh giá đàn giống.
Thảo luận về bài toán giảm chi phí thức ăn trong chăn nuôi gia cầm tại hội thảo ILDEX Vietnam 2026
Trong khuôn khổ Triển lãm ILDEX Vietnam 2026, Hiệp hội Gia cầm Việt Nam tổ chức hội thảo “Duy trì sự tăng trưởng ngành gia cầm Việt Nam trong bối cảnh khủng hoảng toàn cầu”, thu hút sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp trong ngành. Một trong những nội dung được các đại biểu quan tâm là bài toán giảm chi phí đầu vào trong bối cảnh giá thức ăn chăn nuôi liên tục biến động, trong khi hiệu quả sản xuất và sức cạnh tranh của doanh nghiệp ngày càng chịu áp lực lớn.
Bà Nguyễn Thị Hường, Phó phòng R&D, Công ty TNHH MTV Gà giống DABACO chia sẻ phương pháp chọn giống mới giúp Dabaco giảm FCR trong chăn nuôi gà nội trên giống gà Mía. Ảnh: Nguyễn Thủy.
Tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Hường, Phó phòng R&D, Công ty TNHH MTV Gà giống DABACO, đã trình bày phương pháp chọn giống nhằm giảm tiêu tốn thức ăn trên đàn gà Mía. Nội dung được doanh nghiệp đưa ra không đi theo hướng giới thiệu một giải pháp kỹ thuật đơn lẻ trong chăn nuôi thương phẩm, mà tập trung vào khâu giống, nơi các chỉ tiêu về tăng trọng, khả năng sử dụng thức ăn và hiệu quả sản xuất được theo dõi ngay từ giai đoạn đầu của chương trình chọn lọc.
Trong điều kiện chi phí thức ăn tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành chăn nuôi gia cầm, việc giảm hệ số tiêu tốn thức ăn không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật mà còn gắn trực tiếp với bài toán chi phí của trang trại và hiệu quả đầu ra của con giống. Cũng từ thực tế đó, hướng chọn lọc theo chỉ số RFI (Residual Feed Intake) được DABACO đưa vào chương trình chọn giống gà Mía để theo dõi và cải thiện dần qua các thế hệ.
Dabaco đưa chỉ số RFI vào chương trình chọn giống đàn trống gà Mía
Trước đây, trong chăn nuôi gia cầm, hệ số FCR (Food Conversion Rate) thường được sử dụng để đánh giá hiệu quả sử dụng thức ăn. Đây là chỉ tiêu phản ánh lượng thức ăn cần thiết để tạo ra một đơn vị tăng trọng. Tuy nhiên, theo nội dung được trình bày tại hội thảo, FCR là chỉ tiêu chịu ảnh hưởng bởi nhiều thành phần sinh học và sản xuất, do đó còn có những giới hạn nhất định khi sử dụng trực tiếp trong công tác chọn lọc di truyền.
Từ đó, DABACO tiếp cận thêm chỉ số RFI trong chương trình chọn giống. Theo cách tính được nêu tại hội thảo, RFI là phần chênh lệch giữa lượng thức ăn thực tế vật nuôi tiêu thụ và lượng thức ăn ước tính cần thiết cho duy trì và tăng trưởng. Với cách tiếp cận này, cá thể có RFI càng thấp thì khả năng sử dụng thức ăn càng hiệu quả; ngược lại, RFI càng cao thì vật nuôi tiêu tốn thức ăn nhiều hơn cho cùng một mức tăng trưởng.
Tại Công ty TNHH MTV Gà giống DABACO, chỉ số RFI được đưa vào chương trình chọn giống đàn trống gà Mía với hệ thống theo dõi đầy đủ về hệ phả và chỉ tiêu cá thể. Theo số liệu được công bố, doanh nghiệp theo dõi 2.970 con ở thế hệ 12 và 2.455 con ở thế hệ 13. Toàn bộ quá trình này được tổ chức trên quy mô sản xuất thực tế, cho phép ghi nhận đồng thời dữ liệu sinh trưởng, lượng thức ăn tiêu thụ và các tham số di truyền phục vụ công tác chọn giống.
Theo dõi cá thể và xử lý dữ liệu trên quy mô 5.425 con gà dòng trống
Đàn gà thí nghiệm được nuôi trong lồng đơn, có máng ăn riêng cho từng cá thể nhằm theo dõi chính xác lượng thức ăn tiêu thụ. Gà được cân ở thời điểm bắt đầu theo dõi lúc 8 tuần tuổi và kết thúc ở 10 tuần tuổi. Cách tổ chức này cho phép dữ liệu về tăng trọng và lượng ăn được ghi nhận theo từng cá thể thay vì chỉ dừng ở mức đàn hoặc nhóm.
Toàn bộ dữ liệu sau đó được xử lý bằng phần mềm Statgraphics để xác định hệ số hồi quy đối với tăng trọng trung bình ngày và khối lượng trao đổi. Song song với đó, doanh nghiệp sử dụng thêm các phần mềm chuyên dụng PEST và VCE6 để ước tính tham số di truyền của các tính trạng ADG, FCR, RFI và giá trị giống ước tính EBV của RFI cho từng cá thể.
Theo phần trình bày của đại diện doanh nghiệp, những cá thể có EBV RFI tốt nhất sẽ được lựa chọn để ghép phối theo gia đình, tiếp tục nhân và chọn lọc ở các thế hệ tiếp theo. Đây là cách tổ chức công tác giống theo hướng theo dõi sâu ở cấp cá thể, từ đó phục vụ lựa chọn đàn bố mẹ cho các thế hệ sau.
Kết quả ghi nhận: tăng trọng tăng, FCR giảm qua các thế hệ chọn lọc
Kết quả nghiên cứu trên 5.425 cá thể dòng trống gà Mía cho thấy RFI có hệ số di truyền cao hơn FCR và có mối liên hệ khá chặt chẽ với FCR. Trên cơ sở đó, chỉ số này được sử dụng trong chương trình chọn giống nhằm nâng hiệu quả sử dụng thức ăn ở các thế hệ tiếp theo.
So sánh giữa thế hệ 12 và thế hệ 13 cho thấy tăng trọng trung bình ngày của đàn gà tăng từ 33,52 g/con/ngày lên 35,49 g/con/ngày, tương ứng tăng 1,97 g/con/ngày, tức 5,01%. Trong cùng giai đoạn, hệ số FCR giảm từ 3,41 xuống 3,19, tương ứng giảm 0,23 kg thức ăn/kg tăng trọng, tức 6,25%.
Các số liệu này cho thấy chỉ tiêu tăng trọng và khả năng sử dụng thức ăn đều có thay đổi theo hướng tích cực sau các thế hệ chọn lọc. Trong bối cảnh chi phí thức ăn vẫn là một trong những cấu phần lớn nhất của giá thành chăn nuôi, mức giảm FCR được theo dõi qua chương trình giống là một chỉ số có ý nghĩa trực tiếp trong vận hành đàn giống và phát triển sản phẩm thương phẩm.
Một số chỉ số chính từ quá trình chọn lọc
| Chỉ tiêu | Kết quả ghi nhận |
| Quy mô theo dõi | 2.970 con thế hệ 12; 2.455 con thế hệ 13 |
| Tổng số cá thể phân tích | 5.425 cá thể dòng trống gà Mía |
| ADG | 33,52 → 35,49 g/con/ngày |
| Mức tăng ADG | 5,01% |
| FCR | 3,41 → 3,19 |
| Mức giảm FCR | 6,25% |
Từ chọn lọc dòng trống đến sản phẩm gà Mía số 1
Từ nền tảng chọn lọc theo RFI, Gà giống DABACO đã phát triển sản phẩm gà Mía số 1, là tổ hợp lai giữa trống Mía dòng trống và mái Mía dòng mái. Trong phần trình bày tại hội thảo, đây là hướng tiếp nối từ khâu theo dõi cá thể, chọn lọc đàn giống đến quá trình tạo ra sản phẩm gà thương phẩm phục vụ thị trường.
Theo số liệu được công bố, nếu giống gà Mía truyền thống có thời gian nuôi khoảng 105–110 ngày, tiêu tốn thức ăn ở mức 2,8–3 kg/kg tăng trọng, thì gà Mía số 1 có thời gian nuôi rút xuống còn 95–105 ngày. Trọng lượng bình quân đạt 2,3–2,6 kg/con, mức tiêu tốn thức ăn ở khoảng 2,65–2,8 kg/kg tăng trọng, tỷ lệ sống trên 95% và độ đồng đều đàn cao.
Các kỹ sư chăn nuôi Công ty TNHH MTV Gà giống DABACO sử dụng thiết bị theo dõi lượng tiêu tốn thức ăn (FCR) tại trang trại.
Cũng theo bà Nguyễn Thị Hường, trong những năm gần đây, gà Mía số 1 tiếp tục được chọn lọc, cải tiến theo hướng nâng tốc độ sinh trưởng, tăng độ đồng đều đàn, đồng thời giảm chi phí thức ăn và tỷ lệ hao hụt trong quá trình nuôi. Như vậy, kết quả chọn lọc không chỉ dừng lại ở đàn hạt nhân mà đã được gắn với quá trình phát triển sản phẩm giống cụ thể.
Hướng ứng dụng tiếp theo trong công tác giống
Tại hội thảo, đại diện Công ty TNHH MTV Gà giống DABACO cho biết đơn vị sẽ tiếp tục sử dụng chỉ số RFI trong chọn lọc và nhân giống ở các thế hệ tiếp theo đối với gà Mía dòng trống, đồng thời mở rộng việc ứng dụng chỉ số này trên các dòng gà nội địa khác nhằm phục vụ mục tiêu tối ưu hóa sản xuất.
Song song với đó, doanh nghiệp định hướng ứng dụng hệ thống theo dõi FCR cá thể và cảm biến IoT trong công tác chọn giống để nâng độ chính xác trong đánh giá từng cá thể. Hướng triển khai này được đặt trong mạch theo dõi đàn giống, xử lý dữ liệu và phục vụ quá trình chọn lọc trên nền sản xuất thực tế.
Tại hội thảo, một số ý kiến chuyên môn cũng ghi nhận việc chỉ số RFI đã được DABACO đưa vào áp dụng trực tiếp trong điều kiện sản xuất, thay vì dừng ở phạm vi nghiên cứu thử nghiệm. Theo đánh giá được nêu tại sự kiện, đây là một hướng tiếp cận gắn chặt giữa công tác giống, quản lý dữ liệu đàn và bài toán hiệu quả thức ăn trong chăn nuôi gia cầm.
Ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch Hiệp hội Gia cầm Việt Nam (VPA). Ảnh: Nguyễn Thủy.
Từ phần trình bày tại hội thảo ILDEX Vietnam 2026, có thể thấy chỉ số RFI đang được Công ty TNHH MTV Gà giống DABACO sử dụng như một công cụ theo dõi trong chương trình chọn giống đàn trống gà Mía. Trên nền dữ liệu 5.425 cá thể qua hai thế hệ, các chỉ tiêu tăng trọng trung bình ngày và hệ số FCR đã ghi nhận sự thay đổi cụ thể. Cùng với đó, kết quả chọn lọc tiếp tục được gắn với quá trình phát triển sản phẩm gà Mía số 1 và định hướng mở rộng ứng dụng trong các thế hệ giống tiếp theo.
Các chuyên gia, nhà khoa học, diễn giả và đại biểu tham dự Hội thảo “Duy trì sự tăng trưởng ngành gia cầm Việt Nam trong bối cảnh khủng hoảng toàn cầu” do VPA tổ chức chụp ảnh lưu niệm. Ảnh: Nguyễn Thủy.
